Hiểu cái cây trong 2 phút
Cây có năm phần. Thanh dưới đây cho thấy các nhóm tuổi và trọng tâm gợi ý của từng nhóm. Vùng vàng là nhóm tuổi của con.
Các phần của cây cùng phát triển ở mọi độ tuổi. Trọng tâm có thể thay đổi; không có nghĩa những phần khác ngừng cần chăm sóc.
Tìm hiểu thêm: bảy lĩnh vực học tập, Montessori và nguồn tham khảo
Mô hình cái cây và cách chia nhóm tuổi trên trang là cách thiết kế của Hướng Nghiệp Alpha. Các khung dưới đây là nguồn tham khảo; không khung nào xác nhận hay chứng nhận công cụ này.
Bảy lĩnh vực học tập (UNESCO-UIS và Brookings)
Báo cáo “Toward Universal Learning: What Every Child Should Learn” (2013) của Viện Thống kê UNESCO và Viện Brookings đề xuất bảy lĩnh vực học tập. Đây là khung tham khảo nội dung học tập; trang này chỉ dùng tên bảy lĩnh vực để mở rộng góc quan sát. Khung này không xác nhận cách chấm hay thang đo nào của trang và không phải chứng nhận dành cho Alpha. UNESCO cũng nêu bốn trụ cột học tập: học để biết, học để làm, học để chung sống, học để làm người.
Các giai đoạn phát triển theo Montessori
Maria Montessori mô tả quá trình lớn lên qua các giai đoạn, mỗi giai đoạn khoảng sáu năm. Đây là một góc tham khảo giáo dục, không phải mốc chuyển đổi bắt buộc vào đúng sinh nhật: trẻ chuyển giai đoạn dần dần, mỗi em một nhịp.
Kỹ năng theo tuổi
Khung kỹ năng theo tuổi do Hướng nghiệp Alpha biên soạn, tham khảo học tập cảm xúc – xã hội của UNESCO, khung kỹ năng chuyển đổi của UNICEF và hướng dẫn chăm sóc đáp ứng của WHO. Các nhóm tuổi giúp tổ chức gợi ý, không phải chuẩn đánh giá phát triển hay danh sách trẻ bắt buộc phải đạt.
- UNESCO – What you need to know about social and emotional learning
- UNICEF (Văn phòng khu vực Mỹ Latinh và Caribe, 2022) – The 12 Transferable Skills
- WHO (2020) – Improving early childhood development
Nguồn: Brookings – Toward Universal Learning (2013) · UNESCO, Báo cáo Delors “Học tập: một kho báu tiềm ẩn” (1996) · AMI – The Child Transitioning from the First to the Second Plane.
Vẽ cây cho con
Chọn những điều gia đình đang quan sát thấy. Có thể bỏ qua, chọn chưa rõ hoặc thêm lời của mình. Không cần chọn hết và không có đáp án tốt hay xấu.
Năm nhóm tuổi là cách tổ chức nội dung của Hướng Nghiệp Alpha, không phải phân tuổi chuẩn của UNESCO. Không cần ngày sinh, họ tên thật hay tên trường.
Cây hiển thị những điều đã được ghi nhận. Nhiều lá hoặc nhiều lựa chọn hơn không có nghĩa em phát triển tốt hơn.
Ghi thêm nếu muốn
Em bổ sung điều của mình
Phần này giữ nguyên lời em, tách khỏi nhận xét của cha mẹ. Đây không phải nhật ký riêng tư: ai dùng chung thiết bị hoặc trình duyệt này có thể đọc nội dung đã lưu.
Hướng nghiệp theo từng giai đoạn
Mỗi nhóm tuổi có vài gợi ý để cha mẹ đồng hành. Đây là gợi ý tùy chọn, không phải việc bắt buộc. Khung vàng là nhóm tuổi của con; đánh dấu những việc đã làm ở thẻ bên cạnh cây, số việc đã đánh dấu chỉ để nhớ, không phải điểm hướng nghiệp.
Các gợi ý do Hướng Nghiệp Alpha biên soạn, có tham khảo hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp trong Chương trình GDPT 2018 (chọn hướng sau lớp 9; chọn môn học lựa chọn ở lớp 10).
Nhật ký theo dõi con
Mỗi mốc ghi lại những điều gia đình nhìn thấy ở một thời điểm. Có thể nhìn lại sau khoảng sáu tháng hoặc sớm hơn khi muốn. Đổi sở thích hoặc cần thêm hỗ trợ không tự động là thụt lùi.
Dùng cây như thế nào
- Chọn nhóm tuổi, rồi ở mỗi phần cây chọn vài điều gia đình đang thấy. Có thể bỏ qua hoặc chọn “Chưa rõ”.
- Bấm “Lưu mốc hôm nay”. Muốn ghi thêm thì mở “Ghi thêm nếu muốn”.
- Khoảng sáu tháng sau, hoặc sớm hơn khi muốn, vẽ lại cây và lưu mốc mới để cùng em nhìn lại.
- Thỉnh thoảng tạo mã sao lưu để không mất dữ liệu.
Khi cần hỗ trợ chuyên môn
Nếu gia đình lo ngại về sự phát triển, nhận thấy em mất kỹ năng từng có hoặc khó khăn kéo dài ảnh hưởng sinh hoạt, hãy trao đổi sớm với nhân viên y tế hoặc chuyên gia phù hợp. Không cần đợi đến mốc nhìn lại tiếp theo.